Είναι ο ιρανικός λαός διατεθειμένος να ανατρέψει το καθεστώς για να εγκαταστήσει μια φιλοδυτική κυβέρνηση;
Είναι ο ιρανικός λαός διατεθειμένος να ανατρέψει το καθεστώς για να εγκαταστήσει μια φιλοδυτική κυβέρνηση;
Η ερώτηση αυτή αγγίζει πολύπλοκες εσωτερικές δυναμικές του Ιράν:
Διαδεδομένη Δυσαρέσκεια: Υπάρχει σημαντική και βαθιά δυσαρέσκεια μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού απέναντι στο καθεστώς. Αυτό εκφράζεται περιοδικά με μαζικά κινήματα διαμαρτυρίας (2009, 2017-18, 2019, 2022-23) που ζητούν οικονομικές βελτιώσεις, πολιτικές ελευθερίες, κοινωνική δικαιοσύνη και τερματισμό της δικτατορίας. Το σύνθημα "Αποκαθηλωστε τον Αγιατολάχ" έχει ακουστεί.
Όρια της Δυσαρέσκειας: Ωστόσο, η δυσαρέσκεια δεν σημαίνει αυτόματα ότι ο λαός είναι έτοιμος ή διατεθειμένος να ανατρέψει το καθεστώς για μια φιλοδυτική κυβέρνηση.
Εθνικισμός & Αντίσταση στη Δύση: Υπάρχει ισχυρό αίσθημα εθνικισμού και ιστορική δυσπιστία απέναντι στη Δύση (κυρίως ΗΠΑ/ΗΒ) για παρεμβατισμό (πραξικόπημα 1953, υποστήριξη του Σάχη, πόλεμος Ιράν-Ιράκ). Πολλοί Ιρανοί, ακόμα και επικριτἐς του καθεστώτος, αντιτίθενται σε οποιαδήποτε ξένη επέμβαση ή κυβέρνηση που να θεωρείται υπόδουλη στη Δύση.
Έλλειψη Εναλλακτικής & Καταστολή: Το καθεστώς διαθέτει ισχυρούς κατασταλτικους μηχανισμούς (Επαναστατική Φρουρά, Βασιτζ, αστυνομία). Δεν υπάρχει ενιαίο, ευρέως αποδεκτό εναλλακτικό κίνημα με σαφές πρόγραμμα και ηγεσία που να μπορεί να συντονίσει μια πραγματική ανατροπή. Οι διαμαρτυρίες είναι συχνά αποκεντρωμένες και χωρίς ξεκάθαρη ηγεσία.
Ποικίλα Κίνητρα: Τα κινήματα διαμαρτυρίας έχουν ποικίλα κίνητρα (οικονομικά, κοινωνική ελευθερία, γυναικεία δικαιώματα, περιβαλλοντικά) και δεν είναι ομοιογενή ως προς την επιθυμία για μια συγκεκριμένη φιλοδυτική κυβέρνηση. Το κύριο αίτημα είναι για αλλαγή στο εσωτερικό.
Συμπέρασμα: Ο ιρανικός λαός δείχνει έντονη δυσαρέσκεια και επιθυμία για αλλαγή, αλλά η ιδέα μιας μαζικής, ενωμένης κινητοποίησης με στόχο την εγκατάσταση μιας συγκεκριμένης φιλοδυτικής κυβέρνησης είναι υπερβολικά απλοϊκή και δεν ανταποκρίνεται στην πολυπλοκότητα των εσωτερικών αναζητήσεων και του βαθιά ριζωμένου αντιδυτικού αισθήματος. Η αλλαγή, αν έρθει, πιθανότατα θα προέλθει από εσωτερικές δυνάμεις και θα αντικατοπτρίζει έναν πολύπλοκο συνδυασμό επιδιωκόμενων αξιών, όχι απαραίτητα φιλοδυτικών.